بازارهای مالی به ویژه بازار فارکس و ارزهای دیجیتال، از جمله پررونق‌ترین بازارهای جهانی در دنیای امروز هستند. این بازارها به دلیل ظرفیت سود بالا، توجه بسیاری از افراد و سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده‌اند. با این حال، موضوعی که برای بسیاری از تریدرها در ایران مبهم است، مسئله مالیات تریدرها و بخشی از درآمد حاصل از ترید که مشمول مالیات خواهد شد می باشد.

در این مقاله از وب سایت کلینیک مالی راینی، به‌طور جامع به بررسی مالیات تریدرها در ایران خواهیم پرداخت. علاوه بر توضیح جزئیات مربوط به نحوه محاسبه مالیات، بررسی قوانین موجود، و چگونگی شفافیت فعالیت‌های مالی، به سوالات پرتکراری که در این حوزه مطرح می‌شود نیز پاسخ خواهیم داد

آیا درآمد حاصل از ترید مشمول مالیات است؟

قطعا بله. طبق ماده 1 قانون مالیات‌های مستقیم، هر شخص حقیقی یا حقوقی ایرانی که در داخل یا خارج از کشور درآمد کسب کند، موظف به پرداخت مالیات است. این قانون شامل درآمدهایی از فعالیت‌های تجاری در بازار فارکس و ارزهای دیجیتال نیز می‌شود

با اینکه برای درآمدهای ارزی در بازار فارکس هنوز قانون مدون و مصوبی در ایران وجود ندارد، اما برخی از مواد قانونی وجود دارد که از آن ها برای مالیات گذاری بر ارز های دیجیتال استفاده می کنند. این مواد شامل موارد زیر است:

• ماده 93 قانون مالیات های مستقیم به درآمد های ناشی از فعالیت های اقتصادی اشاره دارد که ترید ارز های دیجیتال نیز شامل آن می شود
• ماده 94 اشاره به تعیین نرخ های مالیاتی بر در آمد های مختلف دارد
• ماده 119 به درآمد های ناشی از فروش دارایی ها اشاره می کند
• ماده 131 به تعیین نرخ های مالیاتی بر درآمد های مختلف می پردازد

همچنین با تصویب قانون مالیات بر عایدی سرمایه، دارایی‌هایی مثل رمزارزها، طلا، مسکن و خودرو در صورت فروش با سود، مشمول مالیات بر عایدی می‌شوند. به عبارت دیگر، سود حاصل از این معاملات، درآمد محسوب می‌شود و مشمول مالیات خواهد بود

و با توجه به بخشنامه بانک مرکزی که در اوایل مهرماه 1404با سقفی که برای خرید و نگهداری رمزارزها تعیین کرد. این سقف حدود پنج هزار دلار برای خرید سالانه و ده هزار دلار برای نگهداری دارایی‌ها بوده است. این تصمیم نشان می‌دهد که دیگر نمی‌توانیم این دارایی‌ها را خارج از نظام مالی و نظارتی کشور تصور کنیم. در نتیجه، تمامی صرافی‌ها و معاملات، چه داخلی و چه خارجی، باید شفاف باشند

چطور سازمان امور مالیاتی می‌تواند به درآمد مشمول مالیات تریدرها پی ببرد؟

سازمان امور مالیاتی ایران از چند مسیر غیرمستقیم و هوشمندانه می‌تواند به منابع درآمدی و فعالیت‌های مالی تریدرها پی ببرد

بررسی گردش حساب‌های بانکی داخلی (ریالی و ارزی)

بانک مرکزی طبق مقررات موظف است تا اطلاعات حساب‌هایی که گردش سالانه آن‌ها بیشتر از پنج میلیارد تومان است و پرونده مالیاتی ندارند را به سازمان مالیاتی اعلام کند. این اطلاعات از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا می‌تواند نشان‌دهنده فعالیت‌های تجاری باشد.

واریز از درگاه‌های پرداخت و صرافی‌های داخلی

تراکنش‌هایی که از طریق صرافی‌های داخلی انجام می‌شود، به دلیل احراز هویت شما، به‌راحتی قابل ردیابی هستند

تحلیل تراکنش‌ها و رفتار مالی

اگر شما تراکنش‌هایی مشابه به درآمد (مانند واریزهای متعدد به حساب‌های بانکی، واریز به ولت، یا کارت‌به‌کارت‌های مکرر) داشته باشید، سازمان مالیاتی ممکن است فعالیت شما را بررسی کند

تحلیل آن‌چین (On-chain Analysis)

تحلیل آن‌چین در واقع یعنی ردیابی تراکنش‌های رمزارزی روی خود بلاک‌چین! که می‌تونن مسیر انتقال دارایی رو از یک کیف‌پول تا صرافی که فرقی نداره ایرانی یا خارجی باشه  دنبال کنن. در ایران هم این نوع تحلیل به‌صورت محدود انجام میشه، مخصوصا در پرونده‌های مشکوک یا برای شفاف‌سازی برخی تراکنش‌های ارزی! پس نباید تصور کنیم که تراکنش‌های رمزارزی غیرقابل ردیابی‌اند.

واریزی های معاف از مالیات تریدرها

از نظر سازمان امور مالیاتی تمام واریزی ها به حساب شما درآمد محسوب میشود مگر خلافش ثابت شود. پس دقت داشته باشید که ممکن است شما واریزی هایی به حساب خود داشته باشید که ماهیت درآمد ندارد و جهت اثبات آن باید حتما اسناد و مدارک مثبته داشته باشید. طبق بخشنامه 16/99/200 این واریزی ها معاف از مالیات هستند و ماهیت درآمدی ندارند:

• تراکنش‌های بانکی مربوط به اعضای هیئت مدیره و سهامداران اشخاص حقوقی با تائید شخص حقوقی مورد نظر
• دریافتی و پرداختی مرتبط به حق شارژ
• دریافتی و پرداختی به حساب بستگان (در صورتی که ماهیت درآمدی آن توسط اداره امور مالیاتی اثبات نشود)
• تسهیلات بانکی دریافتی
• انتقالی بین حساب‌های شخص
• انتقال بین حساب‌های شرکا در مشاغل مشارکتی
• تنخواه‌های واریزی به حساب اشخاص توسط کارفرما با تائید کارفرمای ذی‌ربط
• دریافت‌ها و پرداخت‌های سهامداران و اعضای هیئت مدیره اشخاص حقوقی که طرف مقابل آن در دفاتر شخص حقوقی در حساب‌های دریافتنی و پرداختنی (جاری شرکا) منظور شده است
• قرض و ودیعه دریافتی و پرداختی
• وجوه دریافتی ناشی از جبران خسارت
• انتقالی بین حساب‌های بانکی اشخاص در صورتی که مربوط به درآمد نباشد
• مبالغ دریافتی و پرداختی اشخاص به عنوان واسط با توجه به فضای کسب و کار اشخاص حقیقی (در صورتی که ماهیت درآمدی آن توسط اداره امور مالیاتی اثبات نشود)

تشکیل پرونده مالیاتی و اهمیت ضریب فعالیت (اینتاکد)

یکی از موارد حیاتی در رابطه با موضوع مالیات تریدرها، تشکیل صحیح پرونده مالیاتی است. انتخاب درست اینتاکد یا کد مالیاتی مرتبط با فعالیت ترید، تأثیر زیادی در میزان مالیات پرداختی خواهد داشت

برای مثال، تریدرهایی که به‌درستی پرونده مالیاتی تشکیل می‌دهند، مالیات آن‌ها ممکن است با ضریب یک درصد از فروش محاسبه شود، که یکی از پایین‌ترین نرخ‌های مالیاتی موجود است. اما اگر این فعالیت‌ها بدون شفافیت و اطلاعات کافی انجام شود، ممکن است در ردیف دلالی قرار بگیرند که برای آن‌ها مالیات با ضریب 50 تا 70 درصد محاسبه می‌شود. این تفاوت تنها به دلیل عدم آگاهی و مدیریت نادرست است.

در ادامه جدول ضرایب مالیاتی مرتبط با فعالیتهای رمز ارزی را بررسی میکنیم:

جدول ضریب مالیاتی ارز دیجیتال

پس به‌طور کلی، انتخاب درست کد مالیاتی مناسب برای فعالیت شما و اطمینان از شفافیت تمامی تراکنش‌ها در پرداخت مالیات اهمیت ویژه‌ای دارد

نحوه محاسبه مالیات تریدرها به ۲ روش

مالیات تریدرها در ایران به دو روش اصلی محاسبه می‌شود

محاسبه بر اساس سود خالص

این روش شامل جمع‌آوری تمامی درآمدها از معاملات ارزی یا ارز دیجیتال و کسر هزینه‌های تجاری از جمله کارمزدها، هزینه‌های انتقال ارز، و هزینه‌های دیگر است

فرمول محاسبه به صورت زیر خواهد بود

سود خالص = مجموع درآمدها – مجموع هزینه‌ها

استفاده از ضریب سود فعالیت

در صورتی که اسناد و مدارک کافی برای ارائه به ممیز نداشته باشید، سازمان مالیاتی از ضریب‌های مشخصی برای محاسبه مالیات استفاده می‌کند. به عنوان مثال، برای معاملات ارزهای دیجیتال، ضریب سود فعالیت 55 درصد از تفاوت خرید و فروش است، و اگر اطلاعات دقیقی در مورد خرید و فروش نداشته باشید، 1% از مبلغ فروش به عنوان مالیات در نظر گرفته می‌شود

اگر فعالیت تریدر ها در قالب شخصیت حقیقی ( صاحبان مشاغل ) صورت گیرد، نرخ مالیاتی آن ها به شرح زیر است

تا مبلغ سود خالص 2.000.000.000 ریال =15درصد
مازاد مبلغ سود خالص 2.000.000.000 ریال تا 4.000.000.000 ریال =20 درصد
مازاد مبلغ سود خالص 4.000.000.000 ریال به بالا =25درصد

اما اگر فعالیت تریدر ها در قالب شخصیت حقوقی ( شرکت ) صورت گیرد، کل مبلغ سود خالص سالانه آن ها در نرخ ۲۵ درصد ضرب شده تا مبلغ مالیات آن ها محاسبه گردد

به طور کلی برای محاسبه ی مالیات تریدر ها از قاعده زیر استفاده می گردد

مبلغ مالیات = ماخذ مالیات ( سود خالص ) * نرخ مالیات

جرایم مالیاتی تریدرها

در صورتی که تریدرها اظهارنامه مالیاتی خود را در مهلت مقرر ارسال نکنند یا مالیات خود را پرداخت نکنند، با جریمه‌های مالیاتی روبه‌رو خواهند شد. این جریمه‌ها شامل موارد زیر است

• عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی: 30 درصد از مالیات تعلق‌گرفته
• عدم پرداخت مالیات در مهلت مقرر: 2.5 درصد از مالیات به ازای هر ماه تأخیر
• کتمان درآمد: 100 درصد مالیات تعلق‌گرفته

نکات و راهکارهای کاهش مالیات تریدرها

• ثبت دقیق تمامی تراکنش‌ها

برای شفافیت در محاسبه مالیات و جلوگیری از بروز مشکلات مالیاتی، تمامی تراکنش‌ها، از جمله تاریخ خرید و فروش ارز، قیمت‌ها، کارمزدها و هزینه‌ها باید به‌طور دقیق ثبت شود.

• تفکیک حساب‌های تجاری و شخصی

بهتر است حساب‌های تجاری خود را از حساب‌های شخصی جدا کنید تا در صورت نیاز به بررسی حساب‌ها، شفافیت بیشتری داشته باشید.

• استفاده از معافیت‌های مالیات تریدرها

مطابق با قوانین مالیاتی جدید، اگر درآمد سالانه شما کمتر از 2.880.000.000 میلیون ریال باشد، از پرداخت مالیات معاف هستید

• مشاوره مالیاتی

استفاده از مشاوره و خدمات مالیاتی می‌تواند به شما در انتخاب بهترین روش برای کاهش مالیات و رعایت قوانین کمک کند

مالیات برای تریدرها در ایران یک مسئله مهم است که باید به آن توجه شود. با رعایت قوانین مالیاتی، ثبت دقیق تراکنش‌ها، استفاده از مشاوره مالیاتی، و انتخاب درست کد مالیاتی، تریدرها می‌توانند از مشکلات مالیاتی جلوگیری کرده و به‌طور قانونی فعالیت کنند.