سحر مسلم نیابا گسترش اقتصاد دیجیتال، بلاگرها و اینفلوئنسرها به یکی از بازیگران اصلی فضای کسبوکار ایران تبدیل شدهاند. این گروه، همانند سایر فعالان اقتصادی، مشمول قوانین مالیاتی کشور هستند. در این مقاله، چارچوب قانونی، تکالیف، نحوه محاسبه مالیات بلاگرها و اینفلوئنسرها، جرائم عدم پرداخت و توصیههای حرفهای مرتبط با فعالیت در فاضی مجازی بررسی میشود.
در دهه اخیر، تولید محتوا و تبلیغات در شبکههای اجتماعی به یکی از پردرآمدترین حوزههای اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده است. این تحول، لزوم شفافیت مالی و تنظیمگری مالیاتی را افزایش داده است. سازمان امور مالیاتی کشور نیز در چارچوب قوانین موجود، بهویژه از سال ۱۴۰۰ به بعد، بهطور جدی فعالیتهای تبلیغاتی در فضای مجازی را مشمول مالیات دانسته است. جهت دریافت مشاوره و خدمات مالیاتی می توانید با کارشناسان کلینیک مالی راینی تماس بگیرید.
مبانی قانونی مالیات بلاگرها و اینفلوئنسرها
بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، اشخاص حقیقی ایرانی که در ایران درآمد تحصیل میکنند، اصولاً در قلمرو مالیاتی کشور قرار دارند
اگرچه ماده ۱ قانون مالیاتهای مستقیم بیشتر به دستهبندی اشخاص مشمول میپردازد، اما مبنای اصلی شمول درآمد بلاگرها، فصل «مالیات بر درآمد مشاغل» است
ماده ۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم (مالیات بر مشاغل)
طبق ماده ۹۳، کلیه درآمدهایی که شخص حقیقی از طریق اشتغال به شغل یا فعالیت کسبوکار در ایران تحصیل میکند، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است که همین ماده قانونی رکن اصلی مبحث مالیات بلاگرها می باشد.
- فعالیتهای مربوط به بلاگرها و ا ینفلوئنسرها شامل:
- تولید محتوا
- تبلیغات در شبکههای اجتماعی
- همکاری با برندها
- فروش محصولات یا خدمات شخصی
از منظر مالیاتی، فعالیت شغلی تلقی میشوند و مشمول این ماده هستند
ثبتنام و تشکیل پرونده مالیاتی (الزام قانونی)
- هر بلاگر یا اینفلوئنسر دارای درآمد موظف است
- در سامانه tax.gov.ir ثبت نام کند
- پرونده مالیاتی تشکیل دهد
- اطلاعات هویتی و شغلی خود را ثبت نماید
- این الزام از مجموعه قوانین و مقررات ناظر بر تکالیف مؤدیان ناشی میشود و به چارچوب کلی نظام مالیاتی و تکالیف قانونی مؤدیان بازمیگردد
تکالیف اطلاعاتی و صورتحساب (ماده ۱۶۹ مکرر و قانون سامانه مؤدیان)
تکالیف مربوط به:
- صدور صورتحساب
- درج شماره اقتصادی
- ارسال اطلاعات معاملات
- شفافسازی جریان مالی
مستنداً در ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان آمده است
بر این اساس، بلاگرها و اینفلوئنسرها نیز بهعنوان مؤدی مالیاتی، مکلف به رعایت این الزامات هستند
نقطه عطف قانونی: بند «ذ» تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۰
در قانون بودجه سال ۱۴۰۰، برای نخستین بار بهطور صریح به موضوع مالیات اینفلوئنسرها پرداخته شد
مفاد اصلی بند «ذ» تبصره 6 :
- کاربران دارای بیش از ۵۰۰ هزار دنبالکننده
- درآمد حاصل از تبلیغات
- شمول مالیات بر درآمد، حتی بدون ثبت شرکت یا شخصیت حقوقی
- سازمان امور مالیاتی نیز با صدور دستورالعمل اجرایی مربوطه، نحوه شناسایی صفحات، همکاری با پلتفرمها و رسیدگی به این درآمدها را مشخص کرد
آیا این حکم فقط مربوط به سال ۱۴۰۰ بود؟
خیر, این بند صرفاً تمرکز اجرایی ویژهای برای آن سال ایجاد کرد، اما از سال ۱۴۰۱ به بعد، تمام بلاگرها و اینفلوئنسرها بدون توجه به تعداد دنبالکننده طبق قواعد عمومی (بهویژه ماده ۹۳) مشمول مالیات هستند
انواع درآمدهای مشمول مالیات بلاگرها
تمام درآمدهای زیر، اصولاً مشمول مالیات هستند:
- درآمد تبلیغات مستقیم
- درآمد همکاری با برندها (قراردادی یا پروژهای)
- فروش کالا یا خدمات
- دیجیتال (دوره، اشتراک، فایل)
- فیزیکی (محصولات برند شخصی)
- درآمد از پلتفرمها
- یوتیوب
- آپارات، روبیکا، اینستاگرام شاپ
- هدایای تبلیغاتی
- اگر در قبال انجام تبلیغ یا تولید محتوا دریافت شوند، درآمد غیرنقدی محسوب میشوند
نکته تکمیلی: درآمدهای ارزی یا خارجی نیز، در صورت اقامت مالیاتی شخص در ایران و قابلیت انتساب به فعالیت شغلی، میتوانند مشمول خوداظهاری و رسیدگی مالیاتی باشند
نحوه محاسبه مالیات بلاگرها
الف-روش عادی (اظهارنامه)
- درآمد مشمول مالیات = درآمد ناخالص – هزینههای قابل قبول
- هزینههای قابل قبول شامل
- تجهیزات تولید محتوا
- اینترنت و ابزارهای کاری
- دستمزد تدوینگر، عکاس، مدیر صفحه
- هزینه سفرهای کاری
- سایر هزینههای مرتبط و مستند
- هزینههای مختلط (شخصی/کاری) باید بهصورت منطقی و مستند تفکیک شوند
ب-مالیات مقطوع (تبصره ماده ۱۰۰)
اگر درآمد سال قبل کمتر از سقف اعلامی سازمان باشد و مؤدی شرایط لازم را داشته باشد، میتواند بهجای ارائه اظهارنامه تفصیلی، مالیات مقطوع پرداخت کند
سقف و شرایط هر سال بهطور رسمی اعلام میشود
ج-نبود اسناد هزینه یا اظهار نکردن درآمد
در این حالت، سازمان امور مالیاتی میتواند بر اساس:
- تراکنشهای بانکی
- قراردادهای تبلیغاتی
- رصد صفحات و تبلیغات
- اطلاعات دریافتی از پلتفرمها
درآمد را برآورد کند که معمولاً منجر به مالیات بالاتر میشود
تکالیف مالیاتی بلاگرها و اینفلوئنسرها
ثبتنام در سامانه مالیاتی و تشکیل پرونده ، اولین و ضروریترین گام برای هر فعال فضای مجازی است.
ثبتنام در سامانه مؤدیان و صدور صورتحساب الکترونیکی: مطابق قانون پایانههای فروشگاهی، صدور صورتحساب الکترونیکی بر اساس فراخوانها و گروهبندیهای اعلامی سازمان الزامی است و دامنه شمول آن برای اشخاص حقیقی بهطور مستمر در حال گسترش است
تسلیم اظهارنامه عملکرد- اشخاص حقیقی: معمولاً تا پایان خرداد هر سال (مگر در صورت تمدید رسمی مهلت)
مالیات و عوارض ارزش افزوده (در صورت مشمولیت): ارائه خدمات تبلیغاتی میتواند در دایره شمول مالیات بر ارزش افزوده قرار گیرد، مگر اینکه معافیت قانونی خاصی وجود داشته باشد
نگهداری اسناد و مدارک: در رابطه با مالیات بلاگرها حتما قراردادها، فاکتورها، رسیدها و مستندات هزینهها باید نگهداری شوند؛ در غیر این صورت، ریسک برآوردضریب مالیاتی( علیالرأس) یا تشخیص بر مبنای دادههای بانکی افزایش مییابد
نقش دادههای بانکی و دیجیتال در مالیات بلاگرها
در سال ۱۴۰۴، سازمان امور مالیاتی بهطور گسترده از
- تحلیل تراکنشهای بانکی
- دادههای پلتفرمی
- تطبیق تبلیغات با گردش مالی
استفاده میکند، در نتیجه، ریسک کشف عدم اظهار یا کتمان درآمد نه فقط در مورد مالیات بلاگرها و فعالیتهای بلاگری، بلکه تمامی اشخاص و کسب و کارها بهشدت افزایش یافته است.
آیا بلاگرهای زیر ۵۰۰ هزار دنبالکننده از مالیات معافاند؟
خیر، عدد ۵۰۰ هزار دنبالکننده فقط مربوط به تمرکز اجرایی قانون بودجه ۱۴۰۰ بود و در سال ۱۴۰۴هر شخصی که از فضای مجازی درآمد کسب کند، مشمول مالیات است
چه ۵ هزار دنبالکننده داشته باشد، چه ۵ میلیون! مالیات بلاگرها براساس تعداد مخاطب و دنبال کننده نیست براساس میزان درامد آنهاست.
جرائم و پیامدهای عدم انجام تکالیف مالیاتی بلاگرها
جریمه عدم تسلیم اظهارنامه مالیات بلاگرها: طبق ماده ۱۹۲جریمه میتواند تا سی درصد مالیات متعلقه باشد
جرائم مربوط به صورتحساب الکترونیکی: طبق قانون پایانههای فروشگاهی، جریمه نقدی (از جمله درصدی از مبلغ معامله) برای عدم صدور صورتحساب الکترونیکی پیشبینی شده است
جرائم کیفری مالیاتی – حبس تعزیری مربوط به مواردی مانند:
- صدور یا استفاده از اسناد و فاکتورهای صوری
- ارائه اطلاعات خلاف واقع
- کتمان سازمانیافته درآمد
- و مستند آن ماده ۲۷۴ قانون مالیاتهای مستقیم است، نه صرفاً عدم انجام یک تکلیف اداری ساده
سایر پیامدها
- جریمههای تأخیر ارزش افزوده
- ممنوعالخروجی در صورت خطا در مالیات بلاگرها ، اینفلوئنسرها
- مسدودسازی درگاهها یا حسابهای بانکی در صورت بدهی قطعی
توصیههای حرفهای در مورد مالیات بلاگرها و اینفلوئنسرها
- قراردادهای تبلیغاتی را مکتوب و رسمی تنظیم کنید
- هزینهها را با فاکتور معتبر ثبت کنید
- حساب بانکی فعالیت را از حساب شخصی جدا کنید
- درآمدهای غیرنقدی (هدایا) را نادیده نگیرید
- بهموقع اظهارنامه بدهید
- از مشاور مالیاتی آشنا با اقتصاد دیجیتال استفاده کنید
در سال ۱۴۰۴، نظام مالیاتی ایران نسبت به فعالیتهای دیجیتال بهشدت دادهمحور و هوشمند شده است. بلاگرها و اینفلوئنسرها، مانند سایر فعالان اقتصادی، با رعایت تکالیف قانونی میتوانند:
- ریسک جرائم و رسیدگیهای سنگین را کاهش دهند
- اعتبار حرفهای خود را افزایش دهند
- مسیر رشد پایدار کسبوکار دیجیتالشان را هموار کنند
- شفافیت مالی، امروز یک مزیت رقابتی است؛ نه یک تهدید